آيت اللَّه شيخ محمدمهدي رباني املشي در سال 1313 شمسي (نيمه شعبان 1353 ق) در خانواده روحاني در قم متولد شد. وي در خدمت پدرش مراتب علمي خويش را آغاز و پس از طي مراحل مقدماتي و سطح علوم حوزوي، از محضر بزرگاني چون آيت اللَّه بروجردي و امام خميني(ره) استفاده نمود.
آيت اللَّه رباني از 17 سالگي در مسير امور سياسي قرار گرفت و در قيام 15 خرداد 1342 فعالانه در خدمت نهضت اسلامي بود. وي با انجام سفرهاي مختلف، به سخنرانيهاي تندي عليه رژيم ميپرداخت و در اين راه متحمل شش سال زندان و شکنجه و شش سال تبعيد گرديد. آيت اللَّه رباني املشي يکي از اعضاي فعال جامعه مدرسين حوزه علميه قم به شمار ميرفت و پس از پيروزي انقلاب مسئوليتهاي مختلفي را عهدهدار بود که عضويت در شوراي عالي انقلاب فرهنگي، دادستاني کل کشور، عضويت شوراي عالي قضايي، عضويت در شوراي نگهبان و نمايندگي مجلس خبرگان از آن جملهاند.
برحسب اعترافات مهدی هاشمی معدوم، باند وی گرد سرطان را به آن عالم مجاهد خورانده و وی را به بیماری لاعلاج سرطان دچار ساختند. سرانجام اين عالم رباني و مجاهد نستوه، پس از سالها فعاليت و مبارزه خالصانه در راه اسلام، در بامداد هفدهم تيرماه 1364 در اثر این بیماری، در 51 سالگي به شهادت رسيد و در حرم مطهر حضرت معصومه(س) به خاک سپرده شد.
