اردیبهشت ماه، فصل شکوفایی کتاب و فرهنگ است. با وجود آمار نهچندان مطلوب سرانه مطالعه، استقبال پرشور مردم از سیوششمین نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران، که طبق گفته سخنگوی نمایشگاه، ۱۲۷ میلیارد تومان کتاب به فروش رسید. در این میان، غرفه بنیاد هابیلیان نیز روایتی متفاوت را به بازدیدکنندگان ارائه کرد: دایرة المعارف شهدای ترور، اثری که برای نخستین بار نام ۲۳۰۳۲ شهید ترور را از بهمن ۱۳۵۷ تا آبان ۱۴۰۳ در خود جای داده بود.
واکنشهایی که تاریخ را زنده کرد
بازدیدکنندگان با چشمانی متعجب میپرسیدند: «ما ۲۳ هزار شهید ترور داریم؟!» و تیم هابیلیان با شرح وقایع تروریستی دهههای اخیر و نقش گروههای تروریستی، تلاش میکرد تا این بخش مغفول مانده از تاریخ معاصر را روایت کند. اما تأثیرگذارترین صحنهها، مربوط به خانوادههایی بود که نام عزیزان خود را در این لیست مییافتند؛ اشکهایشان، قدردانیشان و دعای خیرشان، خستگی سالها تلاش برای گردآوری این اثر را از تن تیم بیرون میکرد.
پژوهشگران: گنجینههایی برای مطالعات تروریسم
محققان، اساتید دانشگاه و نویسندگان از دیگر گروههایی بودند که غرفه هابیلیان را کانون توجه خود قرار دادند. آنها با اشاره به حجم بالای سوژههای پژوهشی موجود در این لیست، بر ضرورت چنین آثاری تأکید کردند و معتقد بودند این دایرةالمعارف میتواند پایهگذار تحقیقات عمیق در حوزه تروریسم و پیامدهای آن باشد.
مسئولان: زنده نگه داشتن یاد شهدا یک وظیفه ملی است
برخی از بازدیدکنندگان غرفه، چهرههای مسئول و اجرایی بودند که با تقدیر از تلاش بنیاد هابیلیان، بر لزوم تداوم فعالیت در این عرصه تأکید کردند. به گفته آنها، ثبت و انتشار نام شهدای ترور، بهویژه شهدای مظلوم این واقعه، نه تنها یک اقدام فرهنگی، بلکه یک تکلیف تاریخی است.
سیوششمین نمایشگاه کتاب تهران به پایان رسید، اما روایت ۲۳ هزار شهید ترور، تازه آغاز راهی است برای آگاهیبخشی و زنده نگه داشتن یاد آنان، گویی هر صفحه این دایرةالمعارف، فریادی است علیه فراموشی.
