ظهور تروریسم در ژئوپلیتیک خاورمیانه پدیده جدیدی محسوب نمیگردد و بهلحاظ تاریخی سابقه بسیار طولانی دارد. علت این امر را باید در شرایط سیاسی، اقتصادی و ایدئولوژیکی منطقه از یک سو و دخالتها و توطئههای کنشگران فرامنطقهای از سوی دیگر جستجو کرد. در همین چارچوب در سالهای اخیر شاهد موجودیت یافتن جریان جدیدی از تروریسم و رادیکالیسم تحت عنوان دولت اسلامی عراق و شام یا داعش هستیم که عمدتا بهلحاظ کارکردی و حوزه عملکرد جریانی پست مدرن محسوب میگردد.
داعش برای برخی از بازیگران منطقهای نظیر جمهوری اسلامی ایران همزمان پدیدهای سلبی و ایجابی تلقی میشود. این جریان تکفیری با نفوذ در کشورهای متحد ایران از قبیل سوریه و عراق علاوه بر تحمیل خسارات مادی و معنوی گسترده و فراوان، امنیت ایران را نیز بطور مستقیم و غیر مستقیم مورد تهدید قرار داد. ایران نیز با هدف تامین امنیت خود و محور مقاومت به مقابله با نیروهای تکفیری داعش اقدام نمود و موفق گردید تا صدمات زیادی به آنها تحمیل کرده و جلوی پیشروی و سلطه آنها را سد نماید.
اما بعد ایجابی و مثبت تحولات اخیر آن است که ایران توانسته علیرغم فشارها و معذوریت های منطقه ای و بین المللی با حضور موفق در عرصه میدانی سوریه و عراق نفوذ استراتژیک خود را افزایش داده و متعاقبا توازن قدرت منطقه ای را به نفع خود تغییر دهد. این موضوع در حالی است که رقبای منطقه ای ایران نظیر عربستان سعودی و ترکیه علیرغم سرمایه گذاری های فراوان و حمایت های بین المللی و فراملی، در استفاده ابزاری از گروه های تکفیری ناکام بودند و نتوانسته اند در وزن کشی سیاسی و استراتژیکی در مقابل ایران موفق عمل کنند.
حمایت قدرتمند ایران از دولت های سوریه و عراق این موضوع را بیش از پیش روشن ساخت که این کشور حاضر است در پشتیبانی از متحدین خود تمام امکانات را بسیج کرده و از آن ها دفاع کند. حضور موثر نظامی ایران در این کشورها نه تنها موجب ارتقای جایگاه و منزلت ایران در نزد رهبران و جامعه این کشورها شده بلکه پیوند های آن ها را نیز بیش از پیش تقویت نموده و بستر را برای همکاری همه جانبه بویژه در حوزه نظامی فراهم ساخته است. امضای قرارداد نظامی عراق با ایران در چند روز گذشته در همین راستا قابل ارزیابی است. این طیف از قراردادها نه تنها موجب افزایش همکاری های نظامی دو کشور در طی سال های آینده خواهد شد، از سوی دیگر می تواند زمینه نفوذ و هژمونی منطقه ای ایران را در ژئوپلتیک خاورمیانه بیش از گذشته فراهم آورد.
