1. خبر
  2. گفتگو
  3. اسناد
  4. نمایشگاه و همایش

گروه سیاسی

ربودن تعدادی از بسیجیان ‌در نقطه صفر مرزی مصداق نفوذ بود

فرمانده نیروی زمینی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی با اشاره به ‌ربوده‌شدن تعدادی از بسیجیان ‌در "میل ۱۰۳" ‌سیستان و بلوچستان گفت: ‌دشمن در هر ساختار نظامی و امنیتی به‌دنبال نفوذ است...

وزارت کشور عراق خبر داد

خنثی‌شدن طرح داعش برای نفوذ به ایران

یک مسئول عراقی اعلام کرد که جنگنده های روسی با کمک یک گروه اطلاعاتی وابسته به وزارت کشور عراق توانستند برنامه داعش برای نفوذ به ایران، ترکیه، عراق و برخی کشورهای اروپایی را خنثی ...

گفت‌وگوی ایرنا با دکتر سیدمحمدکاظم موسوی بجنوردی

ساواک هفته‌ای یکی‌دو بار با رجوی جلسه داشت

    سیدمحمد کاظم بجنوردی از موسسان حزب ملل اسلامی و مبارزان سیاسی در رژیم پهلوی می گوید: پس از پیروزی انقلاب اسلامی نان سوابق مبارزاتی ام را نخوردم و مسئولیتی قبول نکردم چون به ک...

بخشی از گفت‌وگوی ایرنا با دکتر جواد منصوری

واقعه 7 تیر و 8 شهریور ناشی از نفوذ منافقین بود

ایرنا پلاس: یکی از اولین مسائلی که بعد از 8 شهریور سال 60 مطرح شد، متهم کردن جریانی از نیروهای انقلابی در خصوص ترور مرحوم رجایی بود. سازمان مجاهدین خلق مسئولیت این ترور را نپذیرف...

به مناسبت جنایت منافقین در 25مهر1360

کودک‌کشی به سبک منافقین +سند

 در دهه 60 تحلیل‌های سازمان مبنی بر افزایش هزینه‌ها به نظام جمهوری اسلامی، عملیات‌هایی در قالب "کشتار دسته جمعی" و "قتل عام همه" توسط بخش ویژه سازمان کلید خورد. به گزارش هابیلیا...

برگی دیگر از جنایت منافقین

عکس منتشرنشده از قاتل شهید اشرفی اصفهانی

  آیت‌الله اشرفی اصفهانی در 23 مهرماه 1361 در حالی که مهیای اقامه نماز جمعه بود توسط منافقین در کرمانشاه به شهادت رسید.   به گزارش هابیلیان به نقل از فارس، در روز ۲۳ مهر ۱۳۶۱ ...

جریان‌شناسی نفاق

افشاگری درباره قاتلان 12000 ایرانی در سمنان

بنیاد هابیلیان، با هدف افشاگری درباره کارنامه سیاه منافقین اقدام به برگزاری نمایشگاه جریان‌شناسی نفاق در حاشیه همایش موریانه‌های خاموش در سمنان نمود. به گزارش پایگاه خبری تحلی...

حقوق بشر آمریکایی از منظر رهبر معظم انقلاب

معرفی حامیان تروریسم در دانشگاه علوم اسلامی رضوی

دانشگاه رضوی میزبان هابیلیان در همایش «حقوق بشر آمریکایی از منظر رهبر معظم انقلاب» برای نمایشگاه جریان شناسی نفاق و تروریسم دولتی آمریکا شد. به گزارش پایگاه خبری، تحلیلی هابیلیان ...

  1. سرگذشت‌پژوهی قربانیان ترور
  2. زندگی‌نامه قربانیان ترور
  3. حقوق بشر

گفت‌وگو با پدر شهید بزی

پسرم برای تامین امنیت نمازگزاران جانش را فدا کرد

شهید حامد بزی در 17دی۱۳۷۰ در چابهار به دنیا آمد. پدرش بازنشسته نیروی انتظامی و مادرش پرستار است. از‌‌ همان ابتدا خانواده بزی به خاطر شرایط شغلی پدر به چابهار انتقال یافته بودند. شه...

گفت‌وگوی هابیلیان با خانواده شهید شوشتری

شهید شوشتری به‌همراه جمع زیادی از سران شیعه و اهل‌تسنن شهید شد

سردار سرلشکر شهید نورعلی شوشتری در سال 1327 در روستای ینگجه بخش سرولایت، از توابع شهرستان نیشابور استان خراسان به دنیا آمد. قبل از پیروزی انقلاب با ارادت ویژه‌ای که به مقام معظم ...

بنیاد هابیلیان

جانباز زهرا نوربخش

زهرا نوربخش در سال 1357 در شهر شیراز متولد شد. پدرش کارگری ساده بود و مادرش خانه دار بود. زهرا دختری آرام و سر به راه بود. در سال 1357 خانواده نوربخش صاحب فرزند دیگری شدند که ن...

شهید استان کردستان

شهید محمدمراد صفری

شغل: پیشمرگ مسلمان کرد تاریخ تولد: 1شهریور1337 محل تولد: روستای سرابکام مابین شهرستان سنندج و کامیاران تاریخ شهادت: 15مهر1361 محل شهادت: روستای سرابکام مابین شهرستان سنندج و ...

اسطوره شناسی؛

با سردار شهیدی آشنا شوید که به واسطه خدماتش به مسیح بلوچستان معروف شد

  در میان سرداران و فرماندهان پرافتخاری که بخش زیادی از عمر خود را در مسیر خدمت به انقلاب اسلامی، حفظ تمامیت ارضی و تعالی جمهوری اسلامی ایران صرف کردند، نام سردار نورعلی شوشتری هم...

به یاد شهدای حادثه پیشین سرباز

نتیجۀ حادثۀ پیشین‌ اتحاد بیش از پیش شیعیان و اهل‌سنت بود

   ساعت 8:20 صبح 26مهر1388 حادثه تروریستی پیشین سرباز در حالی رخ داد که فرمانده‌های سپاه در حال تدارک برگزاری همایش وحدت میان عشایر شیعه و سنی کشور بودند. عامل انتحاری که با لباس ...

مصاحبه با حجت الاسلام والمسلمین عمادی امام جمعه و حیدر جم فرماندار سابق گنبد غائله ی گنبد

در جمع‌بندی غائله گنبد باید گفت که مسأله ترکمن و غیرترکمن، شیعه و سنی جزء صغری قضیه بود و مسائل دیگر چون حضور گروهک‌هایی چون چریک‌های فدایی خلق، حزب توده، مارکسیست‌ها، پیکار، طوفان،آرمان مستضعفین،مجاهدین خلق(منافقین)، عدم آشنایی افراد منطقه با جریانات سیاسی و گروهک‌ها، عدم حضور یک روحانی متعهد و آشنا به مشکلات مردم، حضور فئودال‌ها و درباریان و استثمار مردم از عوامل جنگ بود.

مقدمه

خاطرات مبارزانی که به طور مستقیم در کانون مبارزات انقلابی قرار داشته‌اند و از نزدیک وقایع مربوط به آن را مشاهده کرده‌اند، یکی از بهترین راه‌های شناخت انقلاب اسلامی به شمار می‌رود. به همین منظور مصاحبه‌ای با حجه‌الاسلام والمسلمین شیخ حسین عمادی(عماد)و مهندس حیدر جم در ارتباط با غائله گنبد صورت گرفت تا زوایایی از حوادث آن دوره مورد بر رسی قرار گیرد.

حجه‌الاسلام والمسلمین شیخ حسین عمادی(عماد)در سال 1326 در شهرستان قم محله‌ی چهارمردان متولد گردید. ایشان یکی از روحانیون پرتلاش انقلاب اسلامی می‌باشد که با شروع نهضت اسلامی به رهبری امام خمینی با این نهضت همراه و همگام شد و با ایراد سخنرانی‌های متعدد برضد رژیم پهلوی به مبارزه پرداخت که در نتیجه با این فعالیت‌ها به زندانها و تبعیدهای زیادی محکوم گردید. ایشان علاوه بر حضور مؤثر در دوران انقلاب اسلامی، پس از پیروزی انقلاب اسلامی نیز نقش مهمی در منطقه‌ی گنبد و تثبیت انقلاب اسلامی در آن مناطق ایفا کردند.

لازم به ذکر است که حجت‌الاسلام عمادی به عنوان نماینده‌ی مشترک نخست‌وزیر، ستاد عملیاتی قم و مسئول برگزاری رفراندوم در گنبد به ایفای نقش پرداختند.

- با عرض سلام خدمت حضرتعالی وتشکر از اینکه مصاحبه را پذیرفتید .حاج آقا با توجه به اینکه حضرتعالی در سال 1359 از طرف حضرت امام به امامت جمعه گنبد منصوب شدید در سال 1358 به چه منظور در گنبد حضور داشتید؟

بسم الله الرحمن الرحیم. من هم خدمت شما و سایر خوانندگان محترم سلام عرض میکنم اینجانب در سال 57 که به شهرستانهای مختلف سفر می کردم تا حرکت ونهضت انقلاب را به مانند سایر نیروهای انقلابی به پیش ببریم به منطقه گنبد رفتم ویک سخنرانی مهیج در مسجد قائمیه ایراد و اولین مرگ بر شاه را در آن منطقه به راه انداختیم که به دنبال آن دستگیر وروانه زندان کمیته مشترک تهران شدم.به هرحال در فروردین 58 به دیدن منسوبین واقوام همراه خانواده به گنبد آمدم وسوال کردم که آیا مقدمات رفراندوم انجام شده یا نه؟ به فرمانداری مراجعه کردم دیدم هیچ اقدام جدی صورت نگرفته است.

- حاج آقا عمادی قبل از اینکه وارد چگونگی رفراندوم در شهر ستان گنبد شویم، لطفاً موقعیت جغرافیایی و ساختار فرهنگی مذهبی گنبد را تشریح نمایید؟

در ابتدا برای اینکه حضرتعالی و سایر خوانندگان محترم در جریان قرار بگیرند که در مسایل گنبد اشراف دارم نیاز به یک مقدمه تاریخی و چگونگی ورود اینجانب به منطقه گرگان و گنبد می‌باشد. اینجانب در سال 1349جهت تبلیغات ماه مبارک رمضان به گنبد رفتم ودیدم که به هیچ وجه زمینه مبارزاتی وانقلابی وجود ندارد.امادر ارتباط با موقعیت جغرافیایی گنبد باید بگویم که شهر گنبد در زاویه نقشه قرار گرفته است و مردمی که در آنجا ساکن هستند اکثراً از جاهای دیگر کشور کوچ کرده‌اند و در آنجا مستقر شده‌اند و در واقع همه ایران در آنجا هست. اصفهانی، زابلی، همدانی، بلوچ، شیرازی ،مشهدی ،شاهرودی،سبزواری،اردبیلی،تبریزی،سرابی و...به منطقه ترکمن‌صحرا و گنبد آمده‌اند حالا چرا به آنجا آمدند به دلیل اینکه آنجا قطب اقتصادی بوده است و سه محصول گندم، جو و پنبه کشت می‌شده است. مردم منطقه هم اکثر سنی هستند و متأسفانه شم سیاسی و انقلابی در آن مقطع نداشتند و این هم به دلیل آن بود که یک روحانی عالم و دردآشنا در آنجا نبود که مردم را با مسایل سیاسی آشنا کند و به آنها جهت بدهد. در گنبد در آن زمان بهائیت و انجمن حجتیه به شدت فعالیت می‌کردند و انجمن حجتیه که صد درصد با مبارزه انقلابی مخالف بود و اعتقاد داشتند که امام عصر می‌آید و کار را تمام می‌کند.

- حاج‌آقا عمادی چه عللی باعث غائله و جنگ گنبد در سال 58 گردید؟

همان‌طور که در صحبت‌هایم گفتم یک عامل را نمی‌شود در نظر گرفت و در واقع باید عوامل بسیار را کنار هم قرار دهیم تا به نتیجه برسیم. همان‌طور که ذکر شد در گنبد اقوام مختلف با فرهنگ‌ها و دیدگاه‌ها و عقاید مختلف جمع شده‌اند و یک فردی هم نبود که آنها را تغذیه فکری و سیاسی بکند و هر فرد سرگرم کار و خودش بود لذا اگر چریک‌های فدایی خلق آنجا آشیانه می‌کنند هیچ‌فردی توجه نداشته است. اگر کمونیست‌ها، حزب توده، بهایی‌ها در آنجا دست به فعالیت زدند به خاطر همان دنج بودن و مشغول بودن مردم به کار خویش بوده است. در کنار آن روحانیت اهل سنت در آن مقطع با وهابیت عربستان و پاکستان در ارتباط بودند و به ایجاد اختلاف شیعه و سنی در منطقه دست می‌زدند. در کنار این عوامل شاهپور غلامرضا، عبدالرضا، شمس، اشرف و محمدرضا پهلوی اصلاحات ارضی کرد و تمام زمین‌های مردم را در اختیار خودشان قرار داده بودند. در واقع مردم زمین‌هایشان را از دست داده بودند و حقشان پایمال شده بود. توده‌ای‌ها و چریک‌ها مردم منطقه را تحریک می‌کردند که بیایید از حکومت حقتان و زمین‌هایتان را بگیرید و به دنبال رویارویی مردم با حکومت بودند. من خودم چندین بار با آخوندهای ترکمن صحبت کردم متوجه شدم که چریک‌های فدایی خلق آنها را تحریک کرده‌اند. چریک‌ها هم‌چنین به ترکمن‌ها می‌گفتند که شما یک قوم هستید و باید تجزیه شوید و مستقل زندگی کنید درست همین کار را در کردستان و خوزستان مطرح می‌کردند. چریک‌ها می‌گفتند که ما در کنار شما هستیم و حمایتتان می‌کنیم لذا با هم متحد شدند. در این پروسه کمونیست‌ها نیز با چریک‌ها هم‌صدا شدند و به دنبال تجزیه آن منطقه بودند. جدای این عوامل یک عده عناصری نیز چون لیبرال‌ها هم قائل به دین منهای روحانیت بودند و اعتقاد داشتند حالا که انقلاب به پیروزی رسیده است روحانیت باید از حکومت کنار بروند و قدرت را به ما بسپارند. من در طول مدتی که در گنبد بودم با آنها درگیر شدم و بسیاری از آنها را تصفیه کردم. این عوامل در اکثر نهادهای دولتی نفوذ داشتند و به ترویج افکار خود می‌پرداختند که در مدت زمانی که در آنجا مستقر بودم به تصفیه آنها در آموزش وپرورش حتی در شهربانی و...پرداختم.

در جمع‌بندی غائله گنبد باید گفت که مسأله ترکمن و غیرترکمن، شیعه و سنی جزء صغری قضیه بود و مسائل دیگر چون حضور گروهک‌هایی چون چریک‌های فدایی خلق، حزب توده، مارکسیست‌ها، پیکار، طوفان،آرمان مستضعفین،مجاهدین خلق(منافقین)، عدم آشنایی افراد منطقه با جریانات سیاسی و گروهک‌ها، عدم حضور یک روحانی متعهد و آشنا به مشکلات مردم، حضور فئودال‌ها و درباریان و استثمار مردم از عوامل جنگ بود.

- پس از شروع جنگ گنبد واکنش مردم منطقه چگونه بود؟

پس از آغاز درگیری، شهر از کنترل خارج گردید و صدای تیراندازی متناوب به گوش می‌رسید و به جز گروهک‌های درگیر و آمبولانس‌ها که زخمی‌ها را به بیمارستان می‌رساندند فرد دیگری در خیابان‌ها دیده نمی‌شد. در واقع در 5 فروردین 58 جنگ گنبد شروع شد. اینجانب ستاد عملیاتی در مسجد عسگریه (میدان 17 شهریور فعلی) را تشکیل دادم. مردم سنگربندی کردند. این مسجد در ابتدای شهر قرار داشت و هرگاه نیرو از تهران، شاهرود، علی‌آباد، مشهد می‌آمد در آنجا سازماندهی و از آنجا امدادرسانی می‌شد. در این زمان همه مغازه‌ها تعطیل بود، نان و مواد غذایی نبود، بلکه از شهرهای مختلف می‌رسید، مردم از راه‌های فرعی به گنبد می‌آمدند. دارو و لوازم جراحی را به بیمارستان برای مداوای مجروحین می‌فرستادیم. من هم با قم و تهران ومشهد به صورت جدی در ارتباط بودم و گزارش‌ها را منعکس می‌کردم.در این زمان کمیته تهران و کمیته مشهد و کمیته قم اینجانب را به عنوان نماینده از صدا وسیما اعلام نمودند و دولت موقت هم مراتب را تایید نمود.

- حضرت حجت‌الاسلام والمسلمین عمادی در ارتباط با رفراندوم مطالبی را اگر به خاطر دارید بفرمایید؟

در روزهای قبل از برگزاری رفراندوم به فرمانداری گنبد مراجعه کردم، دیدم در خصوص مسأله‌ی انتخابات فرماندار بسیار ضعیف برخورد کرده است. حال آن‌که یک روز بیشتر به انتخابات باقی نمانده بود، حتی صندوق آراء هم تهیه نکرده بودند. به سرعت از جعبه‌های میوه صندوقی تهیه کردیم و در آن پارچه پیچیدیم و آماده رأی‌گیری ساختیم. باخبر شدم که ترکمن‌ها هم موضوع تجزیه را مطرح کرده‌اند و درصدد تشکیل حکومت خودمختار هستند. در روز رأی‌گیری جنگ شروع شد. در حالی که جنگ در محل غربی ترکمن‌ها بود، ما صندوق‌ها را در محل‌های شرقی و شمالی شهر مستقر کردیم. تیراندازی شدت گرفت، خبر از کشته شدن افراد بود، اما مردم به پای صندوق‌های رأی حاضر شدند و رأی دادند. من هم در شهر حین سرکشی به صندوق‌ها به اطلاعیه‌ی چریک‌های فدایی خلق در تحریم رفراندوم و تهدید مردم به حضور در رفراندوم بود. در هر حال کوشش و همت این بود که آن روز رأی‌گیری انجام گیرد. بحمدالله رأی‌گیری انجام شد و در پایان صندوق‌ها را جمع‌آوری کردند و ما آرا را شمارش و صورت جلسه کردیم. فقط از بخش شیعه، شمار 30151 رأی آمد که ما صورت‌جلسه کردیم و به تهران اعلام نمودیم.

- واکنش دولت موقت نسبت به حوادث گنبد چه بود؟

آنها هم دوپهلو حرف می‌زدند. در آن زمان یک هیأت اعزامی از تهران به گنبد برای بررسی حوادث آمد و من با آنها صحبت می‌کردم ولی هرچی که آنها می‌گفتند من به آنها اعتماد نمی‌کردم و فقط اخبار و حوادث را با تهران و قم هماهنگ می‌کردم و طبق آن عمل می‌کردم. هم‌چنین دولت موقت چند هواپیمای جت به منطقه فرستاد و از فراز شهر گنبد مانور می‌دادند که هدف‌شان ترس در دل مخالفان رژیم در شهر بود.

- لطفاً درباره اندیشه چریک‌های فدایی خلق توضیح دهید؟

قبل از پیروزی انقلاب من با اکثر گروه‌ها و جریانات مخالف شاه که یک هدف و مقصد داشتند و آن سقوط و سرنگونی شاه بود ارتباط داشتم. در آن زمان‌ها با هم کار می‌کردیم برای سرنگونی رژیم شاه که بدان نائل آمدیم. اما پس از سقوط شاه آنها تغییر مواضع دادند و خطمان عوض شد و ارتباطمان قطع شد. آن زمان دریافتمان این بود که چریک‌ها نسخه دوم مارکسیست‌ها و توده‌ای‌ها هستند با یک تفاوت که مارکسیست‌ها حمله مسلحانه جزء برنامه‌شان نبود ولی چریک‌ها مشی مسلحانه داشتند. آنها براساس استدلال‌هایی که داشتند می‌گفتند مارکسیسم باید حاکم باشد و محورهای تز، آنتی‌تز و سنتز مطرح بود و افراد را جذب می‌کردند و تبلیغات زیادی داشتند.

- حاج‌آقا درباره بولتن‌های تبلیغاتی چریک‌های فدایی خلق بفرمایید؟

بولتن‌هایی که توسط چریک‌ها چاپ می‌شد محدود به دو الی سه صفحه بود. در آن بولتن‌ها بیشتر به گزارشات درگیری‌ها و راهکارهای مبارزاتشان می‌پرداختند. در واقع تمام اعلامیه‌ها و نشریات چریک‌ها توسط دفتر تبلیغاتی سازمان به زبان ترکی تهیه و چاپ و بین ترکمن‌ها پخش می‌شد.

- غایله گنبد چگونه به پایان رسید؟

با توجه به گزارشات اینجانب وفرماندار وقت دولت به اعزام نیرو پرداخت ونیروهای انقلابی از کمیته های مشهد،گرگان،علی آباد،شاهرودبه کمک آمدندو ارتش هم با اعزام فانتوم و پرواز در سطح پایین وشکستن صوت،نیروهای مخالف عقب نشینی کردند وتوافق نامه ای هم تنظیم شد وپس از آن بازارها باز ومردم به شادمانی پرداختند.

مصاحبه با مهندس حیدر جم

مهندس حیدر جم در سال 1309 در شهرمیانه از توابع آذربایجان شرقی در یک خانواده متولد شد. دوران کودکی و تحصیلات تا ششم ابتدایی را در میانه سپری کرد. ایشان در سال 1327 به عنوان معلم به استخدام اداره فرهنگ ( آموزش و پرورش )در آمد و از سال 1329 وارد خدمت در نیروی هوایی ارتش گردید.مهندس جم در سال 1338 در دانشکده صنعتی امیر کبیر ( پلی تکنیک ) پذیرفته و ضمن تحصیل در دانشگاه از دانشجویان دانشکده افسری نیز محسوب می شد.ایشان بعداز فراغت از تحصیل در سال 1342 با مدرک فوق لیسانس در رشته مهندسی برق الکترونیک فارغ التحصیل شد و در سازمان صنایع نظامی ارتش به فعالیت پرداخت و درسال 1347 تا 1348 به مدت 15 ماه برای طی دوره تکمیلی مخابرات به کشور انگلستان اعزام گردید در سال 1353 بازنشسته شدند.

با پیروزی انقلاب مهندس جم به انقلابیون پیوست و به فعالیتهای خویش در جهت تثبیت نظام مقدس جمهوری اسلامی پرداخت .ایشان در سال 1359 به دستور آقای میرسلیم معاون سیاسی وزارت کشور جهت رسیدگی به امور گنبد گاووس به این شهر اعزام و در حدود یک سال به سمت فرمانداری مشغول به کار گردید و در برخورد با عوامل نفوذی و جلوگیری از ناهنجاری های گنبد و جذب ترکمن ها تلاش بسیاری را انجام داد.

در ارتباط با موقعیت جغرافیایی و ویژگی‌های تاریخی، فرهنگی و مذهبی گنبد توضیح بفرمایید؟

منطقه ترکمن‌صحرا منطقه وسیعی است که از شمال به روسیه از غرب به گرگان، از شرق به بجنورد و از جنوب به شاهرود منتهی می‌شود. از شهرهای این منطقه می‌توان به رامیان، آزادشهر، کلاله، مینودشت، مراوه‌تپه اشاره نمود. جمعیت منطقه ترکمن‌صحرا در اوایل انقلاب 500 هزار نفر بود که مرکز شهرستان گنبد می‌باشد. در گنبد بیش از نصف اهالی از نژادهای مختلف: فارس، ترک، بلوچ و بقیه از نژاد ترکمن می‌باشند. سرزمین خانات آسیای مرکزی زیستگاه و خاستگاه اولیه ایلات ترکمن است. بخش عمده این سرزمین بیابانی بی‌آب و علف به نام «قره‌قوم» است که صحرایی است بی‌پایان که در آن جز دهشت چیزی یافت نمی‌شود و در زمستان سرمای سخت و برف هولناک و در تابستان گردبادهای مهیب و شن‌های متراکم به کیفیت وحشتناک عبور از این وادی خاموشان را دچار مخاطره می‌سازد. در واقع ترکمن‌ها که برمبنای اقتصاد قبیله‌ای زندگیشان به احشام بسته بود، در جستجوی آب و مرتع برای شترها، اسب‌ها و دام‌های خود به حرکت افتادند و کوچ از سرزمین مادری به اطراف و اکناف را آغاز کردند. در سال‌های قرن چهارم هجری سه قبیله بزرگ ترکمن یعنی یموت، گوکلان، تکه در حدود استرآباد (گرگان) و خراسان ساکن شدند. به مرور نیز اقوام دیگر از آذری‌ها، بلوچ‌ها، زابلی، شاهرودی و خراسانی‌ها به این منطقه مهاجرت کرده و ساکن شدند. در واقع می‌توان گفت گنبد مثل یک کشور کوچک با انواع و اقسام قومیت‌ها است و اگر بگوییم که ضدانقلاب جای خوبی را برای پیاده کردن اهداف خود پیدا کرده بود نشان از دقت آنها در مسایل سیاسی و اجتماعی منطقه ترکمن‌صحرا بود. اما درباره تعداد آبادی‌ها می‌توان گفت که در آن زمان (سال 58) بیش از 400 پارچه آبادی در ترکمن‌صحرا وجود داشت که بیشتر ترکمن‌نشین بودند. شغل اصلی مردم کشاورزی است ولی شکار، دامپروری، ماهیگیری، قالی‌بافی نیز رایج است. کشت آن بیشتر به صورت دیم می‌باشد. تولیدات عمده منطقه ترکمن‌صحرا گندم، جو، پنبه، دانه‌های روغنی مانند آفتابگردان است.

درباره دین و مذهب ترکمن‌ها می‌توان گفت که مسلمان هستند ولی اکثراً حنقی‌مذهب هستند. زبان آنها نیز ترکمنی است و یکی از کتاب‌های مهم آنها که مثل شاهنامه فردوسی است و در مراسم‌های خود استفاده می‌کنند کتاب مختوم قلی است.

- جناب آقای مهندس حیدر جم همان‌طور که مستحضر هستید درباره چگونگی شکل‌گیری غائله گنبد در فروردین‌ماه سال 58 توسط گروه‌ها و جریان‌های سیاسی چون سازمان چریک‌های فدایی خلق، دولت موقت، نیروهای نظامی، شورای ستاد خلق ترکمن و... علل و عوامل مختلفی مطرح شده است. از دیدگاه حضرتعالی که ناظر و شاهد در حوادث گنبد بودید چه علل و عواملی باعث این حادثه گردید؟

بله، همان‌طور که جنابعالی فرمودید علل و عوامل مختلفی در به وجود آمدن جنگ اول در گنبد نقش داشت. ولی در واقع علت اصلی، انواع قومیت‌ها در منطقه بود که نیروهای ضدانقلاب و در رأس آن حزب توده و عوامل چریک‌های فدایی خل از آن به نحو احسن بهره‌برداری سیاسی کردند و به آشوب‌خیزی در منطقه پرداختند. از علت‌های دیگر نیز مسأله زمین بود. این مسأله ریشه تاریخی دارد. رژیم پهلوی برای پراکنده ساختن ترکمن‌ها عده‌ای از آنها را از بین برد و عده‌ای دیگر را به مناطق مختلف تبعید کرد و بسیاری از زمین‌های آنها را غصب کرد و به اشخاصی مانند هژبر یزدانی، شاهپور غلامرضا، اشرف پهلوی، سرلشکر مزین و سایر درباریان وابسته واگذار کرد. به این ترتیب هم مخالفان خود را پراکنده ساخت و هم با تقسیم زمین‌ها بین خانواده و نزدیکان خویش ترکمن‌ها را به کارگری گرفت و برای تثبیت موقعیت خود سعی در بی‌فرهنگ نگاه داشتن آنها نمود. بدین ترتیب توده‌های دهقانان ترکمن که در اثر تجاوزات پهلوی‌ها زمین‌های خود را از دست داده بودند، آواره شهرها شدند. رجال و سرمایه‌داران وابسته به درباره به ویژه از طریق سرلشکر مزین هزاران هکتار اراضی کوچک را از خرده‌مالکان و دهقانان خرده‌پا متصرف شدند و صدها روستایی خرده‌پای ترکمنی که نسبت به این تجاوزات شاکی بودند از سوی مراجع دولتی و نظامی و ساواک به عنوان اخلال‌گر و مخالف شاه دستگیر و شکنجه شدند.

همان‌طور که ذکر کردم از جمله علل اصلی مشکلات گنبد مسئله زمین و فئودال‌های آن منطقه بود. بلافاصله پس از پیروزی انقلاب فئودال‌ها که مدت‌ها ظلم و ستم بر مردم داشتند از کشور فرار کردند و عده‌ای نیز چون حزب توده و چریک‌ها به تحریک مردم و ایجاد اختلافات پرداختند و آگاهانه با دامن زدن به اختلافات قومی و مذهبی و تحریک ترکمن‌ها که زمینه فکری، مادی و فرهنگی را به دلیل ستم‌های رژیم گذشته و تا حدودی عملکرد اشتباه برخی از ارگان‌های اجرایی داشتند جنگ را ایجاد کردند. من در مقاله‌ای در روزنامه کیهان در ارتباط با حوادث آن دوره نوشتم که ترکمن‌ها با انقلاب هماهنگی کامل دارند و اعلام بیعت کردند و در واقع همین‌طور هم بود اما در مقابله با من سازمان حزب توده و چریک‌های فدایی به شدت دست به تبلیغات و فعالیت زدند و با عناوین مختلف در شب‌نامه‌ها و بولتن‌های خود چون جم آتش‌افروز است، جم ضدخلق ترکمن و... مطلب نواشتند و ماهیت واقعی خود را نشان دادند. آقای حمیدیان یکی از این عوامل چریکی فدایی بود که از عوامل فرخ نگه‌دار در منطقه بود. به هر حال بخش عمده‌ای از خواست‌های ترکمن‌ها حل مسأله زمین و بازپس گرفتن اراضی از دست رفته از سرمایه‌داران و وابستگان رژیم سابق و تقسیم عادلانه آن اراضی میان خودشان را تشکیل می‌داد.

- پس از شروع این حوادث، واکنش مردم و دولت موقت نسبت به این حوادث چه بود؟

پس از آغاز درگیری‌ها زدوخورد به خیابان‌های اصلی کشیده شد و گروه‌های متخاصم روی بام‌ها و مغازه‌ها سنگر گرفتند. مغازه‌ها و ادارات تعطیل شد و مردم جرأت بیرون آمدن از خیابان را نداشتند. در این زمان پاسگاه‌های ژاندارمری نیز مورد حمله و دستبرد قرار گرفت. در واقع پاسگاه‌هایی که در غرب شهرستان قرار داشت توسط نیروهای ضدانقلاب چریک‌های فدایی مورد حمله قرار گرفت و سلاح‌های آن را به غنیمت بردند. اما پاسگاه‌های دادلی، مراوه‌تپه، کرند، گلی‌داغ توسط نیروهای مردمی و انقلابی تخلیه شد و به مراوه‌تپه سلاح‌ها آورده شد. چریک‌ها در آن زمان می‌گفتند که شیعه‌ها می‌خواهند سنی‌ها را بکشند و به اختلافات فرقه‌ای دامن می‌زدند. به طور کلی می‌توان گفت که ترکمن‌ها به خاطر نظریه خاص مذهبی‌شان آدم‌های سیاسی نیستند. هر مسأله‌ای که پیش می‌آمد می‌گفتند که تقدیر الهی است و در حقیقت چریک‌ها از این موضع استقبال کرده و در درون ترکمن‌های ستاد آنها نفوذ کردند و به آنها سلاح می‌دادند و متأسفانه عده‌ای از آنها فریب خورده و جذب سازمان شدند.

پیش از این نیز از سوی نخست‌وزیر هیأتی اعزامی وارد گنبد شدند تا از طریق مذاکره با طرفین درگیر در گنبد تلاش خود را به پایان دادن زدوخوردهای شهر آغاز کنند. من نیز که از طرف مهندس غرضی مأموریت داشتم که از وضعیت گنبد گزارش تهیه کنم این کار را انجام دادم و گزارشی را به سپاه، وزارت کشور و نخست‌وزیر دادم.

- درباره کشته‌شدگان و مجروحین حوادث گنبد گزارش‌های ضدونقیضی ذکر شده است. تعداد حقیقی چقدر بود؟

بنده اطلاع دقیق و مستندی از تعداد مجروحین و تلفات حادثه در ذهن ندارم.

- با توجه به اینکه در 10 فروردین رفراندوم برای انتخاب نوع نظام صورت گرفت لطفاً درباره چگونگی برگزاری رفراندوم و حوادث به وجود آمده بفرمایید؟

ضدانقلاب بسیار سران ترکمن و مردم منطقه را تهدید می‌کرد که در انتخابات رفراندوم شرکت نکنند. حتی رادیوهای بیگانه و در رأس آنها بی.بی.سی اعلام کرد که ترکمن‌ها رفراندوم را تحریم کرده‌اند اما در حقیقت ترکمن‌ها و مردم گنبد در رفراندوم شرکت کردند و بنده نیز طی ملاقاتی که با سران طوایف ترکمن داشتم آنها اعلام حمایت و پیروی از رفراندوم را اعلام کردند و من نیز مذاکرات و مصاحبه‌های خود با آنها را در آن زمان به رادیو دادم که پخش شد. هم‌چنین از صندوق‌هایی که بازدید می‌کردم ترکمن‌ها نیز در صفوف رأی‌گیری حضور داشتند. در واقع این حرف که آنها در رفراندوم شرکت نکردند شبهه‌ای بود که توسط سران چریکی فدایی خلق و عناصر منافق زده می‌شد.

- غائله گنبد چگونه به پایان رسید؟

بین سران ترکمن و اعضای اعزامی هیأت دولت جلسه‌های متعددی برگزار شد و خواسته‌های طرفین مطرح گردید که در نتیجه فرمان آتش‌بس و ترک مخاصمه در 14 فروردین بسته شد و ارتش امنیت گنبد را در دست گرفت. متن توافقنامه ترک مخاصمه که بین نیروهای درگیر در گنبد با حضور ترکمن‌ها انجام شد شامل انتقال سریع مجروحین به بیمارستان‌ها و عقب‌نشینی کامل طرفین از سنگرها و مواضع دفاعی خود و پاکسازی شهر و هم‌چنین حفظ نظم شهر برعهده ارتش بود. با اعلام خبر توافقنامه ترک مخاصمه از رادیو مردم به خیابان ریخته و شادی کردند. و در واقع این چریک‌های فدایی خلق و حزب توده و کمونیست‌ها بودند که دست به توطئه زدند و قصد به راه انداختن جنگ داخلی را به منظور ضربه زدن به انقلاب داشتند که موفق نشدند.

پی نوشت:

*استاد دانشگاه و پژوهشگر تاریخ انقلاب


  • هیچ نظری یافت نشد

نظر خود را اضافه کنید

0
نظر شما به دست مدیر خواهد رسید

یادداشت روز

موج‌سواری گرگ‌ها در لباس میش

به بهانه حمایت منافقین تروریست از معلمان

تروریسم و نعل وارونه FATF

دکتر مصطفی انتظاری هروی، بنیاد هابیلیان

تروریسم افسارگسیخته و فرار از پاسخگویی

گروه پژوهش و تحلیل خبری ایرنا

نگاهی به تاریخچه جریان نفاق

فراز و فرود شکل گیری قبل از انقلاب

«انحراف اخلاقی»؛ بخشی از هویت منافقین

دکتر سیدمحسن موسوی‌زاده، بنیاد هابیلیان

چه کسانی برای منافقین پول نقد جابجا می کنند؟!

سیدرضا قزوینی، بنیاد هابیلیان

ایران قربانی تروریسم

این گزارش حاوی تصاویر دلخراش است

تروریسم سعودی: امپراطوری شر و مایه ننگ اسلام

دکتر رضا اختیاری امیری، بنیاد هابیلیان

روزشمار وقایع تروریستی ایران

شنبه یکشنبه دوشنبه سه شنبه چهارشنبه پنج شنبه جمعه
9
تاریخ : 1359/07/09
14
تاریخ : 1359/07/14
16
تاریخ : 1359/07/16
21
تاریخ : 1359/07/21
23
تاریخ : 1359/07/23
25
تاریخ : 1359/07/25
28
29
30
آخرین مطالب

ربودن تعدادی از بسیجیان ‌در نقطه صفر مرزی مصداق نفوذ بود

گروه سیاسی
فرمانده نیروی زمینی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی با اشاره به ‌ربوده‌شدن تعدادی…

خنثی‌شدن طرح داعش برای نفوذ به ایران

وزارت کشور عراق خبر داد
یک مسئول عراقی اعلام کرد که جنگنده های روسی با کمک یک گروه اطلاعاتی وابسته به…

حمایت ترامپ از «نو تروریسم سعودی»، روزی واشنگتن را هم هدف قرار می‌دهد

امیرعبداللهیان ضمن عرض تسلیت به مردم عربستان پیرو قتل خاشقجی؛
دستیار ویژه رئیس مجلس در امور بین‌الملل ضمن عرض تسلیت به مردم عربستان پیرو قتل…

اقدامات آمریکا علیه ایران، تروریسم در سطحی دیگر است

لوئیس فراخان
رهبر جنبش امت اسلام آمریکا در یک سخنرانی روز جمعه اقدامات دولت آمریکا علیه…

موج‌سواری گرگ‌ها در لباس میش

به بهانه حمایت منافقین تروریست از معلمان
شوی سیاسی منافقین برای وانمود کردن اینکه در ایران دارای پایگاه اجتماعی است،…

توطئه گروهک تروریستی منافقین برای فتنه‌گری در زیارت اربعین

یک مسؤول امنیتی عراقی هشدار داد
یک مسؤول امنیتی عراقی هشدار داد طبق بررسی‌های به‌عمل‌آمده، گروهک تروریستی…

آنچه در میرجاوه اتفاق افتاد حقارت و پستی تروریست‌ها بود

سردار غیب‌پرور:
رئیس سازمان بسیج گفت: آنچه در میرجاوه اتفاق افتاد پیروزی تروریست‌ها نبود، بلکه…

تروریست‌های جیش‌الظلم به اهداف شوم خود نمی‌رسند

مولوی نذیراحمد سلامی در گفت‌وگو با تقریب:
مولوی سلامی با بیان اینکه ما جنایت میرجاوه را محکوم می‌کنیم، گفت: ما از مسئولان…

ساواک هفته‌ای یکی‌دو بار با رجوی جلسه داشت

گفت‌وگوی ایرنا با دکتر سیدمحمدکاظم موسوی بجنوردی
سیدمحمد کاظم بجنوردی از موسسان حزب ملل اسلامی و مبارزان سیاسی در رژیم پهلوی می…

یادواره شهیدان رجایی و باهنر برگزار می‌شود

بزرگداشت شهدا در قزوین
به گزارش هابیلیان و به نقل از شبستان، در آستانه برگزاری کنگره ملی 3 هزار شهید…

تماس تلفنی سردار باقری با فرمانده ارتش پاکستان درباره مرزبانان ایرانی

در تماس تلفنی با ارتشبد قمر جاوید باجوا فرمانده ارتش پاکستان
رئیس ستاد کل نیروهای مسلح در گفت‌وگوی تلفنی با فرمانده ارتش پاکستان بر ضرورت…
مطالب پربازدید

جانباز زهرا نوربخش

بنیاد هابیلیان

خاطراتی از سردار شهید نورعلی شوشتری

به‌مناسبت شهادت سردار نورعلی شوشتری و رجبعلی محمدزاده

منافقین لیلای دوساله را در آتش کینه خود سوزاندند

بازنشر گفت‌وگوی هابیلیان با مادر شهید لیلا نوربخش به‌مناسبت سالروز شهادتش

ردپای عوامل نفوذی در ربودن مرزبانان

قرارگاه قدس نیروی زمینی سپاه اعلام کرد

دیدار دبیرکل هابیلیان با معاون وزیر اوقاف سوریه

آنچه در ایران دیدیم خلاف گفته‌های رسانه‌های صهیونیست و غربی بود

ایران قربانی تروریسم

این گزارش حاوی تصاویر دلخراش است

«انحراف اخلاقی»؛ بخشی از هویت منافقین

دکتر سیدمحسن موسوی‌زاده، بنیاد هابیلیان